IV Konkurs historyczny z cyklu "Historia i Życie" dla młodzieży licealnej (na rok szkolny 2008/09)

zorganizowany przez Fundację Wiedza i Praktyka oraz Instytut Zachodni w Poznaniu

Polacy i Niemcy - wczoraj, dziś i jutro


W czwartej edycji konkursu historycznego dla licealistów pragniemy zwrócić uwagę młodzieży na ważny problem - jak doświadczenia z przeszłości rzutują na współczesne kontakty między narodami.
Pragniemy, aby uczestnicy konkursu spróbowali zdać sobie sprawę, dlaczego dawne wydarzenia powodują urazy i resentymenty, jak można wpłynąć na świadomość żyjących obecnie pokoleń i jaka jest w tym zakresie rola młodzieży. Pragniemy, aby ze zrozumienia przeszłości wynieśli chęć dyskusji, otwartość na różne opinie i postawę nacechowaną tolerancją.
Uczniom - a zarazem ich nauczycielom historii i dyrektorom liceów - proponujemy cztery tematy prac pisemnych. Pytania szczegółowe towarzyszące każdemu tematowi mają pomóc w ustaleniu koncepcji pracy; prosimy, aby uczestnicy nie ograniczali się w swych tekstach do odpowiedzi na te pytania.

Tematy konkursowe

  1. Polska pod okupacją niemiecką 1939-1945
  2. Obraz Niemców w oczach Twojej rodziny i otoczenia
  3. Pożegnanie z przeszłością? Kamienie milowe w historii stosunków polsko-niemieckich
  4. Ślady pamięci w Polsce: miejsca ważne dla Niemców


1. Polska pod okupacją niemiecką 1939-1945
Co wiesz na temat okupacji niemieckiej z podręczników i lekcji historii, a co z opowiadań i wspomnień Twoich bliskich? Jakie były losy wojenne Twojej rodziny, Twojego regionu - miasta, wsi, okolic? Czy ktoś z Twojej rodziny lub osób z jej kręgu był uwięziony w obozie, został wywieziony do Niemiec na przymusowe roboty, brał udział w partyzantce, walczył w Powstaniu Warszawskim? Czy znasz powojenne losy tej osoby? Czy ktoś z Twojej rodziny zginął w wyniku hitlerowskiej eksterminacji? Czy w Twojej rodzinie przechowała się świadomość i pamięć Holocaustu? Co wiesz o wysiedleniach i przesiedleniach związanych z wojną? Jakich terenów to dotyczyło, kto najbardziej ucierpiał?

2. Obraz Niemców w oczach Twojej rodziny i otoczenia
Z jakich źródeł czerpiesz swoją wiedzę o Niemcach i co kształtuje Twój stosunek do nich? Jaki było nastawienie do Niemców Twoich dziadków, rodziców, a jakie jest Twoje? Na czym polegają ewentualne różnice i skąd się biorą? Czy wojenne doświadczenia starszych pokoleń mają wpływ na Twój obraz Niemców? Czy literatura i film - zarówno dzieła polskie, jak i niemieckie - mają wpływ na Twoją opinię o Niemcach? Czy kultura niemiecka wydaje Ci się obca, czy przeciwnie - bliska? Czy istnieje "stereotyp Niemca"? Czy chciałbyś zaprzyjaźnić się z Niemcem, swoim rówieśnikiem?

3. Pożegnanie z przeszłością? Kamienie milowe w historii stosunków polsko-niemieckich
Czy wojenno-okupacyjną kartę historii, Twoim zdaniem, lepiej zamknąć, zapomnieć o niej, czy przeciwnie - pielęgnować jej przekaz? Co sądzisz o pojednaniu i jak je rozumiesz? Jakie wydarzenia w powojennej historii podejmowane były na rzecz pojednania? Czy znasz myśl przewodnią listu biskupów polskich z 1965 roku i jego następstwa? Czy gest kanclerza Willy Brandta z 1970 roku miał wpływ na opinię Polaków o Niemcach? Czy jesteś przekonany, że oficjalne uznanie granicy na Odrze i Nysie jest w Niemczech powszechnie akceptowane? Czy Ziemie Zachodnie i Północne to według Ciebie: ziemie odzyskane czy pozyskane? Co sądzisz o niemieckich roszczeniach dotyczących majątków pozostawionych w Polsce? Czy chciałbyś przyczynić się do tego, by stosunki polsko-niemieckie były z gruntu przyjazne i życzliwe? Jakie zadania stoją w związku z tym przed młodzieżą polską i niemiecką?

4. Ślady pamięci w Polsce: miejsca ważne dla Niemców
Czy przeszłość niemiecką na ziemiach polskich należy podkreślać czy zacierać? Czy zainteresowanie Niemców swoimi miejscami pamięci uważasz za naturalne i godne pochwały? Czy należy to zainteresowanie wspierać? Czy jest dla nas korzystne? Czy Niemcy powinni mieć wpływ na losy tych miejsc? Czy powinno się upamiętniać miejsca pracy twórczej niemieckich pisarzy i artystów? Kto powinien dbać o niemieckie cmentarze?